กลับไปรู้จักสุรินทร์

รู้จักสุรินทร์ — ช้าง

รู้จักช้างกับวิถีชาวกูยในสุรินทร์ ช้างไทย ช้างเผือก และตำนานที่เล่าต่อกันมา

เล่นวิดีโอ · ช้างเผือกดูยังไง? (คลิป 2 นาที)

คลิปใช้เสียงสังเคราะห์ (AI)

1. ช้างกับสุรินทร์

พลายสุรินทร์: "สวัสดีครับ! ผมชื่อพลายสุรินทร์ บ้านผมอยู่เมืองช้าง มาดูกันว่าทำไมคนสุรินทร์กับช้างถึงผูกพันกันขนาดนี้"

ชาวกูย — คนเลี้ยงช้าง

ภาพวาดวิถีชาวกูยกับช้างและลูกช้างใต้ต้นไม้ในหมู่บ้าน

[ข้อเท็จจริง]

ชาวกูย (บางถิ่นออกเสียงว่า กวย หรือ โกย) เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่อยู่ในอีสานตอนใต้มานาน และอยู่หนาแน่นที่สุดในจังหวัดสุรินทร์ คนไทยบางส่วนเคยเรียกพวกเขาว่า "ส่วย" แต่ชื่อที่ชาวกูยใช้เรียกตัวเองคือ "กูย" ซึ่งแปลว่า "คน"

[1]

[ข้อเท็จจริง]

ภาษากูยจัดอยู่ในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก (ตระกูลเดียวกับภาษาเขมรและภาษามอญ)

[2]

[ข้อเท็จจริง]

งานวิจัยของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรบันทึกว่าชาวกูยผูกพันกับช้างเหมือนคนในครอบครัว และถือว่าช้างเป็นทั้งมรดกและทรัพย์สินสำคัญ งานเดียวกันระบุว่าบรรพบุรุษชาวกูยมาจากลาวตอนใต้และกัมพูชาตะวันตกเฉียงเหนือ

[3]

โพนช้าง — การคล้องช้างป่าแบบดั้งเดิม

[ข้อเท็จจริง]

สมัยก่อน ชาวกูยเลี้ยงช้างจะออกไปจับช้างป่าด้วยวิธีคล้อง เรียกว่า "โพนช้าง" หมอช้างใช้บ่วงบาศที่เรียกว่า "เชือกปะกำ" คล้องขาช้าง แล้วผูกไว้กับต้นไม้ ช้างที่จับได้จะนำกลับมาฝึกใช้งาน

[4] [5]

[ข้อเท็จจริง]

เชือกปะกำทำจากหนังควายตัดเป็นริ้ว ตากแห้ง แล้วฟั่นเป็นเกลียว งานวิจัยชิ้นหนึ่งระบุว่าเชือก 1 เส้นยาวราว 50–80 เมตร และต้องใช้หนังควายประมาณ 3 ตัว

[4]

[ข้อเท็จจริง]

ปัจจุบันการจับช้างป่าทำไม่ได้แล้ว เพราะกฎหมายไทยคุ้มครองช้างป่าอย่างเต็มที่ (ดูหัวข้อ 2) — ความรู้เรื่องโพนช้างจึงเหลืออยู่ในพิธีกรรม เรื่องเล่า และการแสดง

[11]

ปะกำ และพิธีแซนปะกำ

ภาพวาดเชือกปะกำขดในศาลไม้พร้อมเครื่องบูชา

[ข้อเท็จจริง]

สำหรับชาวกูยเลี้ยงช้าง เชือกปะกำไม่ใช่แค่เครื่องมือ แต่เป็นของศักดิ์สิทธิ์ประจำตระกูล ชาวกูยเชื่อว่าเชือกที่ผ่านพิธีแล้วเป็นที่สถิตของ "ผีปะกำ" คือวิญญาณบรรพบุรุษและครูบาอาจารย์ที่เคยเป็นหมอช้าง ซึ่งให้ได้ทั้งคุณและโทษ

[4] [5]

[ข้อเท็จจริง]

เชือกปะกำเก็บไว้ใน "ศาลปะกำ" ซึ่งเป็นศาลไม้ยกสูงมีเสาสี่ต้น ตั้งห่างจากตัวบ้านพอสมควร มีข้อห้ามชัดเจน เช่น ห้ามเหยียบเชือก และห้ามผู้หญิงหรือคนต่างตระกูลแตะต้องเชือกหรือขึ้นศาล

[4]

[ข้อเท็จจริง]

พิธี "แซนปะกำ" (เซ่นไหว้ผีปะกำ) ทำโดยหมอช้างอาวุโส เจ้าของบ้าน และญาติ นำของเซ่นไปที่ศาล จุดเทียน และเชิญผีปะกำมารับเครื่องเซ่น ผู้ที่ขึ้นศาลได้ต้องเป็นผู้ชายในตระกูลเจ้าของศาลเท่านั้น คนอื่นนั่งล้อมอยู่ที่พื้นดิน

[4]

[ข้อเท็จจริง]

ชาวกูยจะแซนปะกำก่อนทำกิจการเกี่ยวกับช้าง เช่น ออกคล้องช้าง ฝึกช้าง หรือพาช้างไปทำงานต่างถิ่น และทำเป็นประจำทุกปี เพราะเชื่อว่าช่วยให้การงานราบรื่นและโชคดี

[4] [5]

[ข้อเท็จจริง]

เรื่อง "ครูปะกำ" ยังมีอยู่ในเอกสารโบราณด้วย นักวิชาการที่สำรวจสมุดตำราช้างในหอสมุดแห่งชาติพบตำนานครูปะกำในตำราคชกรรม และพบว่าตำนานเหล่านี้ได้รับอิทธิพลจากคติพราหมณ์-ฮินดู

[6]

บ้านตากลาง และศูนย์คชศึกษา

[ข้อเท็จจริง]

ศูนย์คชศึกษาอยู่ที่บ้านตากลาง ตำบลกระโพ อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์ เป็นชุมชนชาวกูยเลี้ยงช้าง และศาลปะกำของชุมชนก็อยู่ภายในศูนย์

[4] [7]

[ข้อเท็จจริง]

ในศูนย์มีพิพิธภัณฑ์ช้างแบ่งเป็นโซน เช่น ช้างในประวัติศาสตร์ไทย ความรู้เรื่องชีวิตช้าง (มีโครงกระดูกและหุ่นขนาดเท่าตัวจริง) ฟอสซิลช้างดึกดำบรรพ์ที่พบในไทย และห้องจัดแสดงศิลปะ นอกจากนี้ยังมีสุสานช้างที่เก็บร่างช้างที่ตายไปอย่างให้เกียรติ

[7]

งานแสดงช้างสุรินทร์

ภาพวาดช้างเดินขบวนในงานแสดงช้าง

[ข้อเท็จจริง]

งานแสดงช้างครั้งแรกจัดเมื่อ 19 พฤศจิกายน 2503 ที่อำเภอท่าตูม เพื่อฉลองที่ว่าการอำเภอแห่งใหม่ ที่สนามบินเก่า (ปัจจุบันคือโรงเรียนท่าตูมประชาเสริมวิทย์) มีขบวนแห่ช้าง การแสดงคล้องช้าง และช้างวิ่งแข่ง

[8]

[ข้อเท็จจริง]

ต่อมาในปี 2505 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบให้เป็นงานประจำปีระดับประเทศ และย้ายมาจัดที่สนามกีฬาจังหวัดสุรินทร์ในตัวเมือง

[8]

ภาพวาดช้างกินผลไม้บนโต๊ะยาวร่วมกัน

[ข้อเท็จจริง]

งานจัดทุกปีช่วงกลางถึงปลายเดือนพฤศจิกายน การแสดงช้างใหญ่มักตรงกับสุดสัปดาห์ในช่วงนั้น เช่น ปี 2563 จัดการแสดงหลักวันที่ 21–22 พฤศจิกายน มีกิจกรรมเลี้ยงอาหารช้างและการแสดงที่สนามแสดงช้าง โดยงานนี้เชิดชูวิถีชีวิตของชาวกูยกับช้าง

[9] [8]

ช้างในตราและคำขวัญจังหวัด

[ข้อเท็จจริง]

คำขวัญประจำจังหวัดสุรินทร์คือ "สุรินทร์ ถิ่นช้างใหญ่ ผ้าไหมงาม ประคำสวย ร่ำรวยปราสาท ผักกาดหวาน ข้าวสารหอม งามพร้อมวัฒนธรรม" — ช้างมาเป็นคำแรก

[20]

[ข้อเท็จจริง]

ตราประจำจังหวัดสุรินทร์ก็มีช้างอยู่ในภาพ ดูภาพตราได้ที่เว็บไซต์จังหวัด

[21]

2. รู้จักช้างไทย

พลายสุรินทร์: "ตัวผมใหญ่ แต่ใจดีนะครับ มาทำความรู้จักร่างกายผมกันหน่อย"

ช้างเอเชียคือใคร

[ข้อเท็จจริง]

ช้างไทยคือช้างเอเชีย ชื่อวิทยาศาสตร์ Elephas maximus ตัวเล็กกว่าช้างแอฟริกาเล็กน้อย ช้างโตเต็มวัยสูงที่ไหล่ราว 1.8–3.8 เมตร หนักราว 2,750–5,420 กิโลกรัม ตัวผู้มักสูงกว่าตัวเมีย

[10]

ส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย

ภาพวาดช้างเอเชียมองจากด้านข้าง เห็นงวง ใบหู ขา เท้า และหาง
  • งวง
  • ใบหู
  • งา (ไม่เห็นในภาพ)
  • ขาและเท้า
  • หาง

[ข้อเท็จจริง]

งวงคือจมูกกับริมฝีปากบนที่รวมกัน ไม่มีกระดูกเลย แต่มีกล้ามเนื้อมาก ปลายงวงมี "นิ้ว" เล็ก ๆ ไว้หยิบของละเอียด และงวงหนึ่งอมน้ำได้ราว 7.5 ลิตร

[10]

[ข้อเท็จจริง]

ใบหูช่วยระบายความร้อน เพราะมีเส้นเลือดอยู่มาก ช้างเดินด้วยปลายนิ้วเท้า โดยมีแผ่นเนื้อหนานุ่มรองใต้ฝ่าเท้า

[10]

อายุ อาหาร และครอบครัว

[ข้อเท็จจริง]

ช้างเอเชียมักมีอายุถึงราว 50 กว่าปี (ข้อมูลช้างในป่ายังมีจำกัด) ตั้งท้องนานราว 21.5–22 เดือน นานที่สุดในบรรดาสัตว์ทั้งหมด

[10]

[ข้อเท็จจริง]

ช้างกินพืชล้วน เช่น หญ้า ใบไม้ เปลือกไม้ และราก วันหนึ่งใช้เวลาราวสามในสี่ของวันไปกับการกินและเดินหาอาหาร ต้องกินราว 74–150 กิโลกรัมต่อวัน และดื่มน้ำราว 190 ลิตร

[10]

[ข้อเท็จจริง]

ช้างอยู่เป็นฝูงเล็ก ๆ ของตัวเมียที่เป็นญาติกันกับลูก ๆ ส่วนช้างตัวผู้จะแยกออกจากฝูงเมื่อเข้าวัยรุ่น (ราว 8–13 ปี) ภาษาไทยเรียกฝูงช้างป่าว่า "โขลง"

[10] [12]

ดูยังไงว่าเป็นพลาย พัง หรือสีดอ

ภาพวาดเปรียบเทียบช้างเอเชียสามตัว งายาว งาสั้น และไม่เห็นงา

[ข้อเท็จจริง]

ภาษาไทยเรียก ช้างพลาย = ช้างตัวผู้ที่มีงายาว · ช้างสีดอ = ช้างตัวผู้ที่งาสั้น · ช้างพัง = ช้างตัวเมีย

[12]

[ข้อเท็จจริง]

ช้างเอเชียตัวผู้ไม่ได้มีงายาวทุกตัว สัดส่วนช้างตัวผู้ที่มีงาต่างกันมากในแต่ละประเทศ ส่วนช้างตัวเมียส่วนใหญ่มีงาเล็กสั้นมาก ซึ่งมักไม่ยื่นพ้นริมฝีปาก

[10]

[ข้อเท็จจริง]

เวลานับช้างในภาษาไทย ช้างป่าใช้ "ตัว" ช้างบ้านใช้ "เชือก" และช้างที่ขึ้นระวางแล้วใช้ "ช้าง"

[12]

สถานะการอนุรักษ์

[ข้อเท็จจริง]

บัญชีแดงของ IUCN จัดช้างเอเชียเป็น "ใกล้สูญพันธุ์" (Endangered) และอยู่ในสถานะนี้มาตั้งแต่ปี 2529 (ค.ศ. 1986) สมิธโซเนียนประเมินว่าทั่วโลกเหลือช้างเอเชียราว 37,000–57,000 ตัว

[13] [10]

[ข้อเท็จจริง]

ในไทย บทความปี 2569 รายงานว่ามีช้างป่ากว่า 4,400 ตัว และช้างเลี้ยงกว่า 3,900 เชือกใน 30 กว่าจังหวัด

[7]

[ข้อเท็จจริง]

ไทยกำหนดให้วันที่ 13 มีนาคมของทุกปีเป็น "วันช้างไทย" ตามมติคณะรัฐมนตรีปี 2541

[15]

ช้างบ้าน กับ ช้างป่า ในกฎหมายไทย

[ข้อเท็จจริง]

กฎหมายไทยแบ่งช้างเป็นสองกลุ่ม ช้างป่า ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายสัตว์ป่า ห้ามล่า จับ หรือทำร้าย และห้ามจับช้างป่ามาตั้งแต่ พ.ร.บ.รักษาช้างป่า พ.ศ. 2464 ส่วน ช้างบ้าน (ช้างเลี้ยง) ถือเป็นทรัพย์สินของเอกชนตาม พ.ร.บ.สัตว์พาหนะ พ.ศ. 2482

[11]

[ข้อเท็จจริง]

ช้างบ้านต้องขึ้นทะเบียน เดิมไม่ต้องขึ้นทะเบียนจนช้างอายุ 8 ปี ปัจจุบันต้องขึ้นทะเบียนภายใน 90 วันหลังเกิด และตั้งแต่ปี 2559 มีการฝังไมโครชิปและเก็บ DNA ช้างเลี้ยง เพื่อกันการสวมตั๋วช้างป่า

[11]

อยู่ใกล้ช้างอย่างสุภาพและปลอดภัย

พลายสุรินทร์: "ถ้าเจอผม ช่วยทำตามนี้หน่อยนะครับ"

ภาพวาดรถอยู่ห่างช้างป่า พร้อมสัญลักษณ์ห้ามบีบแตร ใช้แฟลช และลงจากรถเข้าใกล้

[ข้อเท็จจริง]

ถ้าเจอช้างป่าบนถนน กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช แนะนำว่า

  • หยุดรถห่างจากช้างอย่างน้อย 30 เมตร ถ้าช้างเดินเข้ามาให้ค่อย ๆ ถอยรถ
  • ห้ามบีบแตรหรือส่งเสียงดังไล่ ห้ามใช้แฟลชถ่ายรูป
  • ติดเครื่องยนต์ไว้ ตอนกลางคืนเปิดไฟหน้าได้แต่ห้ามเปิดไฟฉุกเฉิน
  • ห้ามจอดรถแล้วลงไปถ่ายรูปใกล้ ๆ เพราะช้างมักอยู่เป็นฝูง อาจมีตัวอื่นอยู่ใกล้ ๆ

[16]

[ข้อเท็จจริง]

ช้างบ้านที่บ้านตากลางและที่อื่น ๆ มีควาญดูแล ช้างตัวผู้ช่วงตกมันอาจดุมาก

[12]

คำแนะนำจากพลายสุรินทร์: "ถ้าอยากเข้าใกล้หรือป้อนอาหารผม ถามพี่ควาญก่อนนะครับ"

3. ช้างเผือก / ช้างสำคัญ

พลายสุรินทร์: "เรื่องนี้เป็นเรื่องสำคัญของบ้านเมือง ผมขอเล่าอย่างตั้งใจนะครับ"

[ข้อเท็จจริง]

"ช้างเผือก" ไม่ได้ขาวเหมือนสีกระดาษ ตำราคชลักษณ์และกฎหมายอธิบายว่าพื้นหนังของช้างสำคัญอาจมีสีขาว หรือ สีคล้ายหม้อดินใหม่ (สีอ่อนอมชมพู-น้ำตาลแดง)

[14] [17]

ภาพวาดช้างล้อมด้วยสัญลักษณ์ตา เล็บ ขน หนัง และหาง

[ข้อเท็จจริง]

พระราชบัญญัติรักษาช้างป่า พ.ศ. 2464 กำหนดว่าช้างที่มี มงคลลักษณะครบ 7 ประการ ดังนี้

  1. ตาขาว
  2. เพดานขาว (เพดานปาก)
  3. เล็บขาว
  4. ขนขาว
  5. พื้นหนังขาว หรือสีคล้ายหม้อใหม่
  6. ขนหางขาว
  7. อัณฑโกศขาว หรือสีคล้ายหม้อใหม่

[17] [14]

[ข้อเท็จจริง]

งานวิชาการของมหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์อธิบายตามตำราว่า ช้างที่มีลักษณะครบทั้ง 7 เรียกว่า "ช้างสำคัญ" ช้างที่มีลักษณะเพียงบางข้อเรียกว่า "ช้างสีปลาด" และยังมี "ช้างเนียม" ซึ่งมีหนังดำ งาคล้ายปลีกล้วย และเล็บดำ

[14] [17]

[ข้อเท็จจริง]

ตามกฎหมายเดียวกัน ผู้ใดได้ช้างลักษณะดังกล่าวมา ไม่ว่าจะจับได้หรือช้างตกลูกเอง ต้องนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายพระมหากษัตริย์ โดยจะได้รับพระราชทานรางวัลตามสมควร และช้างเหล่านี้เป็นสมบัติของแผ่นดิน ซื้อขายหรือโอนให้ใครไม่ได้

[17]

[ข้อเท็จจริง]

ช้างเผือกเป็นสัตว์มงคลคู่พระบารมีของพระมหากษัตริย์ไทยมาแต่โบราณ ความเชื่อนี้ผสมคติพุทธกับพราหมณ์-ฮินดู ปัจจุบันช้างเผือกได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย และเป็นสัญลักษณ์ของชาติ

[14] [15]

4. กล่อง "ตำนาน / เล่าต่อกันมา"

พลายสุรินทร์: "ต่อไปนี้เป็นเรื่องเล่านะครับ ฟังสนุก ๆ แต่อย่าเพิ่งจำเป็นประวัติศาสตร์"

[ตำนาน]

ช้างเผือกหนีเข้าป่า — เรื่องเล่าที่รู้จักกันมากที่สุดของสุรินทร์บอกว่า ครั้งหนึ่งช้างเผือกหนีจากเมืองหลวงมาทางอีสาน ผู้นำชาวกูยชื่อ "เชียงปุม" ช่วยตามจับจนได้ช้างคืน จึงได้รับบรรดาศักดิ์เป็น "หลวงสุรินทรภักดี" และชื่อเมืองสุรินทร์ก็มาจากบรรดาศักดิ์นี้ แหล่งที่บันทึกเรื่องนี้ยังเล่าไม่ตรงกันว่าเกิดในรัชกาลไหน และนำช้างไปถวายที่อยุธยาหรือธนบุรี

[18] [19]

[ตำนาน]

ตำนานครูปะกำ — ตำราคชกรรมโบราณในหอสมุดแห่งชาติมีเรื่องเล่าว่าครูปะกำ ของศักดิ์สิทธิ์ และพิธีคล้องช้างมีกำเนิดอย่างไร ผู้ศึกษาพบว่าเรื่องเหล่านี้เชื่อมกับตำราพฤฒิบาศและเรื่องนารายณ์อวตาร

[6]

[ตำนาน]

ผีปะกำคุ้มครองหมอช้าง — ชาวกูยเชื่อกันมาว่าผีปะกำที่สถิตในเชือกจะคอยปกป้องคนที่ออกไปคล้องช้าง และถ้าผิดครู (เช่น เหยียบเชือก) อาจเกิดเรื่องไม่ดี (เป็นความเชื่อที่งานวิจัยบันทึกไว้ ไม่ใช่ข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์)

[4] [5]

แหล่งอ้างอิง

  1. บัญญัติ สาลี. "กูย: ว่าด้วยกลุ่มชาติพันธุ์ ภาษา และตำนาน". วารสารมนุษย์กับสังคม ปีที่ 1 ฉบับที่ 1 (2558)
  2. บทความว่าด้วยคำว่า "ช้าง" ในภาษากูย (ชื่อผู้แต่งและชื่อเรื่องยังไม่ได้ตรวจจากต้นฉบับ). วารสารแม่โขงศึกษา (TCI)
  3. ชื่น ศรีสวัสดิ์. การฝึกช้างของชาวกูย จังหวัดสุรินทร์ (2538). ฐานข้อมูลงานวิจัยชาติพันธุ์ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
  4. พระอำนวย มงฺคลิโก และคณะ. "การศึกษาพิธีกรรมความเชื่อหมอช้างของกลุ่มชาวไทยกูย จังหวัดสุรินทร์". วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล 11(2) (2565): 58–69
  5. พระครูพิมลกัลยาณธรรม กลฺยาโณ. "การอนุรักษ์พิธีกรรมแซนปะกำช้างของชาวกูย อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์". วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร 8(2) (2563): 711–725
  6. วริศรา โกรทินธาคม. "Khru Pakam Myth: The Tales of the Origination of Things and Tamra Phruetthibat". ดำรงวิชาการ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร 21(1) (2565)
  7. ไทยโพสต์. "'ตามรอยช้าง' ศูนย์คชศึกษา สู่โลกฟอสซิลล้านปี" (1/3/2569)
  8. ผู้จัดการออนไลน์ (MGR Online). บทความประวัติงานช้างสุรินทร์ (12/11/2555)
  9. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (TAT News). "Thailand's renowned Surin Elephant Round-up set for weekend of 21-22 November 2020"
  10. Smithsonian's National Zoo & Conservation Biology Institute. "Asian elephant"
  11. Bansiddhi P., Brown J.L., Thitaram C. "Welfare Assessment and Activities of Captive Elephants in Thailand". Animals 10(6):919 (2020)
  12. ไทยพีบีเอส. "เรียก 'ช้าง' อย่างไร ให้ถูกต้อง" (8/10/2562) อ้างอิงสำนักงานราชบัณฑิตยสภา
  13. IUCN SSC Asian Elephant Specialist Group. Asian Elephant Red List Assessment 2020 (DOI 10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T7140A45818198.en)
  14. อุษา กลมพันธ์ และคณะ. "ช้างเผือก สัตว์มงคลคู่พระบารมี" ("White Elephant" the King's Auspicious Animal). วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ 20(2) ฉบับพิเศษ (2561)
  15. กรมประชาสัมพันธ์. "13 มีนาคม วันช้างไทย"
  16. ไทยพีบีเอส. "10 ข้อปฏิบัติเมื่อเจอช้างป่าบนถนนเขาใหญ่" (11/12/2561) ข้อแนะนำจากกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
  17. สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. Wild Elephants Protection Act B.E. 2464 (1921) (คำแปลอย่างไม่เป็นทางการ; ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 38 หน้า 75, 26 มิ.ย. 2464)
  18. THAILEX. "Phraya Surin Phakdi Sri Narong Changwang"
  19. Thai-Tour. "Surin Introduction"
  20. จังหวัดสุรินทร์. "คำขวัญประจำจังหวัด"
  21. จังหวัดสุรินทร์. "ตราประจำจังหวัด"